Totem Nedir? Günlük Hayatta Kullandığımız Şekli Doğru mu?

Totem Nedir? Günlük Hayatta Kullandığımız Şekli Doğru mu?

Erdem Güç

Kurucu // Aytink
Siyaset Bilimi - Kamu Yönetimi

//Tarih//Teknoloji//Sosyoloji //Müzik
Erdem Güç

Paylaş

Totem veya totemcilik kavramı 18.yy’ın sonlarına dayanan bir kavramdır. Özellikle antropoloji ve etnografik araştırmalarda önemli bir saha olarak kabul edilmektedir. Peki bizim şans getirmesi, maç kazandırması gibi beklentilerle yaptığımız “totem” aslında ne ?

Totem eski uygarlıklar arasındaki örgütlenme biçimlerinden birisi olarak görülebilir. Kimi zaman bir hayvan, bitki veya gök cismi olarak belirlenen heykel,cisim,taş gibi nesneler etrafında toplumsal ve kültürel bağlar kurulduğu görülmüştür. Bu yönüyle totemcilik figürlerinin seçimi coğrafi, tarihsel unsurlara dayanabilmektedir.

Dünyanın hemen hemen bütün bölgelerinde totem ve totemciliğin izlerini bulmak mümkündür. Ancak en kapsamlı araştırmalar Kuzey Amerika ve Avustralya’da yapılmaktadır. Bu durumun nedeni olarak da bu bölgelerin geç keşfedilen yerler olması ve gelenekçi kabile toplulukların totem kültürünü uzun süre muhafaza edebilmeleri gösterilebilir.

Kavramı ilk defa James Long isimli Avrupa kökenli bir tüccar kullanmıştır. Yerli halklar ile kürk ticareti yapan Long 1791 yılında kaleme aldığı anılarında ilk defa “totem” kelimesinden bahsetmiştir. Long’un bahsettiği hikayelerden birisinde XV.Louis’in bankacısı olan Samuel isimli kişinin kaderini kara bir tavuğa bağlamıştır. Tavuğun ölmesiyle birlikte adamın öldüğüne yer verilmiştir. Ancak bu hikayenin gerçekliği ve kaynağı konusu epey tartışmalıdır.

Antropolojik bir kavram olarak ele alınması ise 1868 yılında McLennan’ın kavramı “ilkek bir din” olarak tanımlamasıyla olmuştur. Onun görüşüne göre ilkel insanlar totemini yaptıkları bitki ve hayvanlara tapıyorlardı ve onların soyundan geldiklerine inanıyorlardı. Kavramın sınıflandırmasına ilişkin en güncel çalışmayı ise Claude Lévi-Strauss yapmıştır. Ona göre totem kültür ve doğanın iç içe geçmesinden ziyade, ayrımının ortaya koyulmasıyla ortaya çıkmıştır.

Claude Lévi-Strauss

Görüldüğü gibi tarihsel derinliği ve geniş bir araştırma sahasına uzanabilecek olan bu kavramın tanımlanması, tarihsel olarak ortaya çıkışı vb. konular pek çok tartışmayı içerisinde barındırmaktadır. Ancak bizim onu kullanış şeklimiz ise tüm bunlardan farklıdır. Özellikle son dönemde spor müsabakaları, şans oyunları, başarı beklenen durumlarda yapılan bir uğur hareketi olarak görülmektedir.

Aynı kıyafeti giymek, aynı yerde maç izlemek, aynı ayakkabıyı giymek, sınav günününe özel uğurlu şeyler belirlemek bunun günümüzde görülen en tipik örnekleri olduğunu biliyoruz. Ancak bu hareketler uğur ve şans getirmesi için yapılan hareketler iken totem sosyal ve dinsel bütünleştirici etkileri de olabilen çok karmaşık bir antropoloji kavramıdır. Dolayısıyla bizim gündelik dilde kullandığımız tanımıyla alakası olmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Özetle totem günlük hayatta yanlış anlamda olarak kullandığımız kavramlardan birisidir ve ne yazık ki yanlış kullanımının yakın zamanda doğru tanımından uzaklaşarak yanlış tanımı doğru olarak kabul görmesi muhtemeldir.

Unutmadan!

Usta oyuncu Kemal Sunal’ın Atla Gel şaban filminde Ganyan kuponunu tutturduğu minibüs ortamının birebir oluşturulmaya çalışılması ve meşhur şiki şiki baba şarkısını anmadan geçmeyelim ..

Bu Yazıyı Paylaş