Okumanın Önündeki Engeller ve Aşma Yolları

Okumanın Önündeki Engeller ve Aşma Yolları

Eğitim ve öğretim yolculuğunun en önemli süreçlerinden biri de okuma ve yazmadır. Öğrencinin, tüm eğitim ve öğretim hayatındaki başarısının, bu temel üzerinde şekillendirildiği gerçeği de, sürecin önemini arttırmaktadır. Birinci sınıfın ilk döneminin tamamlanmasıyla birlikte birçok öğrencinin okuryazar olduğu var sayımında bulunulabilir. Harflerin tanınmasının ardından hece, kelime ve cümle oluşturulması, beraberinde akıcı okuma beklentisini de getirmektedir. Bu beklenti, öğrencinin kaygı düzeyini arttıracak derecede olmamalı, destekleyici çalışmalarla zamana bırakılmalıdır.

Akıcı okuma beklentisinin öncesinde, okuma ve yazma sürecinin değerlendirmesi yapılmalı, var ise akıcı okumanın önündeki engeller tespit edilmelidir. Engelleri gidermeye yönelik adımlar sırasıyla izlenmeli ve öğrenci, bu süreçte olumlu pekiştireçlerle desteklenmelidir. İlk aşamada sorulması gereken soru ‘’ Öğrencimiz bütün harfleri desteksiz tanıyabiliyor mu?’’ olmalıdır. Özellikle ‘’m-n, b-d, s-z’’ seslerinde karıştırmalar olması, normal karşılanmalıdır. Okuma tekrarları ile öğrencinin bu harfleri ayırt etmesine destek olunarak, süreç onun için kolaylaştırılmalıdır. Harflerle ilgili ilişkilendirmeler yapmak ya da harfin yönü ve yazılış şekline uygun hikâyeler anlatmak, bu harfleri ayırt etmesine yönelik destekleyici yollardandır. Önemle üzerinde durulması gereken konu, birçok öğrencide bu durumun yaşandığı ve kalıcı olmadığı gerçeğinin farkında olunmasıdır.

 

Öğrenciler için ilk harfi ünlü olan heceleri okumak daha kolaydır

Harfleri tanıma aşamasında başarılı olan öğrenci ile hece çalışmalarına geçilebilir. Ancak hece çalışmaları için izlenmesi gereken basamaklar da önem arz etmektedir. İlk aşama, ünlü harflerle başlayan iki harfli hecelerle gerçekleştirilmelidir. Öğrenciler için ilk harfi ünlü olan heceleri okumak daha kolaydır. Bu aşama, öz güven kazanmaları için de bir girişim olacaktır. Ardından ünsüz harfle başlayan iki harfli heceler oluşturulur. Aşamalı olarak hecelerde harf sayıları arttırılır. Heceleme üzerinde durmak, sağlam temel oluşturmak adına önemlidir. Hecelerin desteksiz bir şekilde okunuyor olmasının ardından diğer aşamaya geçilmelidir. Ayrıca legoların üzerine heceler yazarak, karışık bir şekilde vermek ve kelime oluşturmasını sağlamak, yapboz parçalarının üzerine yazılan heceleri birleştirmesine destek olmak da bu aşama için yapılabilecek etkinliklerden bazılarıdır.

 

Kelime okumayı da eğlenceli hale getirin

Heceleme çalışmalarının ardından kelime okumaya geçildiğinde de benzer süreçler izlenmelidir. Önce 2 harfli, anlamlı kelimeler oluşturulmalı, ardından harf sayısı aşamalı olarak arttırılmalıdır. Kelimeyi heceleyerek okuyan öğrenciyi, hecelemenin ardından kelimenin tamamını tek seferde okumaya teşvik etmek de anlamlı okuma için önemlidir. Böylelikle bu sürecin ardından cümle okumaya geçildiğinde, satır başına dönerek okumanın da önüne geçilmiş olunacaktır. Kelime okumayı da eğlenceli hale getirmek adına, farklı etkinliklerle bu aşama desteklenmelidir. Bir kutunun içine konulacak çeşitli eşyalar, öğrenci tarafından görmeden seçilebilir ve seçtiği eşyanın ismini yazması beklenebilir. Bu eşyanın betimlemesini yapmak, kullanıldığı amaç dışında nerelerde kullanılacağını ifade etmesini istemek de yaratıcı düşünceyi destekleyen adımlardandır.

 

Yaratıcı Yazma

 

Cümle kurma ve okuma aşamaları

Harfin tanınması, hece ve kelimelerin oluşturulup okunmasının ardından cümle kurma ve okuma aşamalarına geçilmelidir. İlk aşamalarda uzun cümleler okunması ve kurulması beklenmemeli, okunan uzun kelimelerde ihtiyaç duyulması halinde destek olunmalıdır. Anlamlı okumayı sağlamak adına art arda gelen cümlelerin anlamlı bütünler oluşturmasına da dikkat edilmelidir.

 

Son Aşama: Motive ol, tekrar et ve rutin haline getir!

Bir sonraki aşama tekrar ve rutinlerin oluşturulmasıdır. Bu rutinleri renkli etkinliklerle desteklemek ve öğrencinin kelime haznesini genişletmesine destek olmak önemlidir. Çünkü anlamı bilinen kelimeyi okumak, daha kolaydır. Seçilen kitapların diline, yazıların puntosuna ve öğrencinin ilgisine yönelik olmasına da dikkat edilmelidir. Rutinler, sadece kitap okumayla sınırlandırılmamalı çeşitli etkinliklerle de desteklenmelidir. Cümle ve resim eşleştirmeleri yapmak, tekerleme, bilmece ve piramit metinler okumak, karışık cümlelerden anlamlı bütünler oluşturmak gibi çalışmalar, kitap okuma rutinlerinin aralarında uygulanabilecek etkinliklere örnek olarak gösterilebilir. Önemli olanın bu süreçte iç motivasyon olduğu, atılacak adımların buna göre şekillendirilmesi gerektiği de unutulmamalıdır.

Bu Yazıyı Paylaş
Saadet Gülüş Yüksel

Saadet Gülüş Yüksel

Aytink.com Yazarı // Eğitimci