Kelebek Etkisi Nedir?

Kelebek Etkisi Nedir?

Paylaş

Kelebek Etkisi Nedir?

Kelebek etkisi ilk bakışta önemsiz gibi görünen küçük değişimlerin büyük, karmaşık sistemleri nasıl etkileyebildiğini tanımlayan kaos teorisinde kullanılan bir terimdir. Bu kavrama ” Kelebek Etkisi ” denilmesinin sebebi ise tamamen Edward Norton Lorenz tarafından ortaya atılan ” Kaos Teorisinin ” bir çıkarımıdır.

Edward Norton Lorenz, kaos teorisinde şu ifadeyi kullanmıştır: ” Amazon Ormanları’nda bir kelebeğin kanat çırpması, ABD’de fırtına kopmasına neden olabilir. Farklı bir örnekle bu, bir kelebeğin kanat çırpması, dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir.”

Bu ifade de kullanılan kelebek örneği, oluşan olayın “Kelebek Etkisi” olarak adlandırılmasını sağlamıştır.

Kelebek Etkisine Tarihsel Bakış

1961 yılında Lorenz bir hava durumu tahmini için sayısal bilgisayar modeli kullanırken kolaylık olması amacıyla tam 0,506127 sayısının yerine 0,506 değerini girmişti. Bu yaptığı şeyin tamamen farklı iki hava durumu senaryosuna yol açtığını fark etti.

1963 yılında Lorenz bu etkiyi “Deterministik Periyodik-olmayan Akış” olarak tanımladığı bir teorik makale yayınladı. Makalesinde şunları söylüyordu,

” Eğer teori doğru olsaydı bir meteorolog bir martının kanat çırpmasının hava olaylarının seyrini sonsuza dek değiştirmek için yeterli olacağına işaret ederdi. Tartışmalı ama en son kanıt martıların lehine görünüyor.”

Arkadaşlarından gelen önerileri dinleyerek Lorenz daha sonraki konuşmalarında ve yayınlarında daha şiirsel olan kelebek ifadesini kullandı.

1972 yılında Philip Merilees Amerika Bilimin İlerlemesi Birliği’nin 139. toplantısında “Brezilya’daki bir kelebeğin kanat çırpışları, Amerika’da bir kasırgaya sebep olabilir” başlıklı bir konuşma yaparken bu konuya olan ilgi giderek artmış oldu. Aslında kanat çırpan bir kelebek sözü bu kavramla ilgili ifadelerde sabit kalmasına rağmen kelebeğin yeri, sonuçlar ve sonuçların yeri hakkında zamanla farklılıklar oluştuğu görülüyor.

Bu Yazıyı Paylaş