İlk Çağdan Günümüze Trigonometri

İlk Çağdan Günümüze Trigonometri

Paylaş

Trigonometri günümüzdeki hemen hemen bütün astronomi ve rota ile ilgili hesaplamalarında kullanılan temel matematiğin önemli bir dalıdır. İlk çağda insanların ulaşamayacağı kadar uzun mesafe ve uzunlukları hesaplama çabasının bir ürünü olan trigonometri bugün de pek çok alanda kullanılmaktadır.

Trigonometri kavramının kökeni yunanca “trigonos” üçkenar ve “metron” ölçüm kelimelerinin birleşimine dayanmaktadır. Trigonometrik hesaplar, üçgenin açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantıya dayanmaktadır. Eğitim hayatımız boyunca sık sık duyduğumuz sinüs, kosinüs gibi trigonometrik kavramlarda da bu hesaplar sonucu ortaya çıkmış oranları temsil etmektedir. İlk çağ araştırmacıları tarafından geliştirilen trigonometri daha sonraki dönemlerde mühendislik, geometri ve coğrafya alanlarında da sıkça kullanılmaya başlamıştır. Trigonometrinin bugünkü haline ulaşmasındaki en büyük etki Euler’in 18.yyeki Çalışmalarıdır.

İlk çağ astronomlarının güneşin yıl içerisindeki yüksekliğini ölçmek için kullandıkları Gnomon isimli alet trigonometrik esaslara dayanan ve basit bir araçtır.

Gnomon

Trigonometrinin kurucusu olarak “Hipparkos” isimli yunan gök bilimcisi kabul edilmektedir. Trigonometrik tabloları ilk defa Hipparkos oluşturduğu ancak bu tabloların günümüzde bulunamadığı bilinmektedir. Yaşamının büyük bölümünü Rodos’ta geçiren ve orada ölen Hipparkos, daha çok yıldızlara ilişkin gözlemleriyle tanındı.

Hipparkos

Küresel Trigonometri (Kıble Bilimi)

Küresel trigonometri veya diğer bir adıyla Kıble Bilimi, kenarları büyük daire yayı (yerkürenin merkezini içeren daire yayları) olan üçgenlerdeki trigonometriyi ifade eder. Yerküre üzerinde belirlenen üç noktadan oluşturulan bir küresel üçgen çözülerek küre içindeki bir noktaların coğrafi konumları yani koordinatları bulunur. Bu yöntem günümüzde özellikle rota hesaplamalarında kullanılır. Bu duruma ilişkin en tipik örneklerden birisi de, uçakların içerisinde bulunan yol bilgisayarları kürsel trigonometriden faydalanarak en kısa rotayı belirlemesidir. Yine Gps uyduları ile yapılan konum belirleme işlemlerinde ve bir çok modern ölçüm aletinde trigonometri temelli fonksiyonlar kullanılır.

Daha sonraki yıllarda logaritmanın bulunmasıyla birlikte büyük ilerleme kat edilmiştir. Trigonometrik tabloların kullanım alanı ve sayısı giderek artmıştır. Yüksek hesaplama gücüne sahip bilgisayarların gelmesiyle birlikte bu tablolar önemini yitirerek yerini bilgisayarlara bırakmıştır.

 

Bu Yazıyı Paylaş