Eğitimde Farklılaştırmanın Öğrencilere Etkisi ve Önemi

Eğitimde Farklılaştırmanın Öğrencilere Etkisi ve Önemi

Her öğrencinin şahsına münhasır özelliklere sahip olduğu ve eşsizliği ifade edilebilir. Fiziksel özellik, önbilgiler, bilişsel yetenekler, öğrenme stilleri ve sosyal gelişimleri de bu nedenle farklılık gösterir. Eğitimde farklılaştırma konusu da bu açıdan oldukça büyük bir öneme sahiptir.

Öğretmedeki tecrübeler ve son araştırmalar göstermekte ki, sınıf içerisinde etkili bir öğretimi gerçekleştirmek, geleneksel yollarla mümkün olmamaktadır. Öğrencinin merkeze alındığı, içerik, süreç ve ürünün farklılaştırıldığı, yaparak ve yaşayarak öğrenmenin hedeflendiği öğretim ortamları yaratmak ve öğrenciyi bu anlamda desteklemek gerekmektedir. Bu desteklemenin, sosyal ve bilişsel anlamdaki çıktılarının da olumlu yansımaları olacağı öngörülebilir. Özellikle öğrencilerin farklılıklarının kabul edildiği ve öğretimin farklılaştırıldığı sınıf ortamları, eğitim ve öğretimin merkezine alınmalıdır.

Eğitimde Farklılaştırma Yapılmayan Bir Sınıf Neye Benzer ?

Eğitimde farklılaştırmanın olmadığı bir sınıf, her bitkinin aynı zamanda sulandığı, aynı düzeyde güneş ışığına maruz kaldığı, aynı toprakta yetiştirilmeye çalışıldığı bir bahçeye benzer. Günün sonunda bunların hepsine maruz kalmasına rağmen ayakta kalmayı başaran bitkiler olduğu gibi, maruz kaldığı ilk andan itibaren solmaya başlayıp, kuruyanlar da olacaktır. Böyle bir bahçede hangi çiçek yaşamını sürdürmek ister?

Metaforda da örneklendiği üzere, sınıf ortamı da böyledir. Her çocuk bilişsel özelliklerine, sosyo- ekonomik düzeyine, eğitim ortamına, gelirken beraberinde getirdiği önbilgiye, ilgiye, öğrenme önceliklerine, tercihlerine ve stillerine göre farklılaşmaktadır. Bu nedenle, farklı özelliklere sahip bu öğrencilerin kendilerine sunulan tek tip öğretimden aynı düzeyde yararlanmalarını beklemek gerçekçi değildir. Öğrenme ortamı, içerik, süreç ve ürün farklılaştırılmalıdır.  Böylece öğrencilerin öz yeterlilik algılarındaki gelişim, beraberinde akademik başarılarını ve sosyal becerilerini de destekleyecektir.

Eğitim Ortamında Farklılaştırma; içerik, süreç, ürün, duygu ve ortam açısından gerçekleştirilmektedir.

Öğretmenin birbirinden farklı özelliklere sahip öğrencilere nasıl ulaşacağı, farklılaştırılmış öğretimin konusudur. Eğitim ortamında farklılaştırma; içerik, süreç, ürün, duygu ve ortam açısından gerçekleştirilmektedir.

İçerik aşaması, öğretilecek konuları kapsamaktadır. ‘’Sınıfta neler öğretilecek?’’ sorusuna verilen cevaptır. Sorunun cevabını belirleyecek etmenin, öğrencilerin önbilgileri olduğu ifade edilebilir. Bu aşamada öğretilecek konuların içeriği nicelik ya da nitelik olarak farklılaştırılabilir. Öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik içerik farklılaştırması yapmak için; ilgi merkezleri, kavram haritaları ve bilgisayara dayalı öğretim teknikleri kullanılabilir.

Süreç aşamasında ise, önemli olan ‘’Nasıl?’’ sorusuna verilen cevaptır. Öğretmen, öğrenciye öğretmeyi hedeflediği içeriği, nasıl öğreteceğine ve öğrencilerin nasıl öğreneceğine odaklanmalıdır. Sürece ilişkin farklılaştırmalarda öğretmen; öğrenciye sağlayacağı destek düzeyini, öğretimi nasıl sunacağını, öğrenci katılımına dair beklentilerini belirlemelidir. Farklı öğrenme profillerine uygun materyaller geliştirilmeli, grup çalışmalarında farklı ilgi alanlarına hitap eden karma görevler düzenlenmeli, iş birlikli çalışmalar organize etmelidir.

Son olarak öğrencilerin neyi, ne kadar öğrendiğini gösteren aşama ise ürün aşamasıdır. Her öğrencinin bildiğini gösterme şeklinin de farklı olabileceği, göz ardı edilmemelidir.  Öğrencinin ürün çıktısına yönelik farklı kapılar açılmalıdır. Değerlendirme aşamasında uygulanan; test, proje, yazılı sınav ve sözel sunum gibi klasik yöntemlerden kaçınılarak; poster hazırlama, video çekme,  sergi açma, öğrendiklerine yönelik özgün ürün tasarlama gibi alternatif seçenekler sunulmalıdır. Öz değerlendirme yapmalarına fırsat tanınmalıdır.

Eğitimde Farklılaştırmanın Sağlandığı Bir Sınıfın, Öğrenci Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Farklılıkların kabul edildiği, en önemlisi de fikirlere ve üretimlere eşit düzeyde saygı duyulduğu bir sınıfta, öğrenciler ;

  • Eşsiz olduklarının farkındadırlar,
  • Yeni bir konunun başlangıcında önbilgilerini ve öğrenme tecrübelerini sınıfa getirirler,
  • Başarıya ulaşmak için kendi rotalarını çizmeyi bilirler,
  • Farkındalık düzeyleri yüksektir,
  • Öğrenilmiş çaresizlik yaşamaz, sonrasında öğreneceklerine dair inancı taşırlar,
  • İsteklidirler,
  • Sosyal becerileri gelişmiştir,
  • Kolektif çalışma bilincine sahiptirler…

Yaratıcı Yazma

 

Unutulmamalıdır ki, öğrenciler, kendilerini rahat hissedip öğrenmeye istekli oldukları ortamlarda, tam anlamıyla potansiyellerini gösterirler. Ona hitap etmeyen bir öğrenme şekline maruz kalmış öğrencinin o konuyu öğrenememiş olması, onun eksikliği değildir. Her ne kadar farklı öğrenme stillerine sahip olan öğrencilerin, farklılıklarını kabul etmek ve buna uygun planlama yaparak materyal hazırlamak zor olarak görünse de, uzun vadede çıktılarının buna değer olduğunun fark edileceği de ifade edilebilir.

Bu Yazıyı Paylaş
Saadet Gülüş Yüksel

Saadet Gülüş Yüksel

Aytink.com Yazarı // Eğitimci