Osmanlı İmparatorluğunda İlkler

Osmanlı İmparatorluğu ya da Osmanlı Devleti, 1299-1922 yılları arasında varlığını sürdürmüş ve tarih sayfasında önemli izler bırakmıştır. Osmanlı İmparatorluğunda İlkler yazımızda 600 yılı aşkın sürede öne çıkan ilkleri sizler için derledik.

Osmanlı İmparatorluğunda İlkler listemizde yer alan gelişmeler şu şekilde:

 

1-  İlk Osmanlı müderrisi: Kayserili Davut (Dâvûd-i Kayserî )

Osmanlı devletinin kuruluş döneminde yaşamış İran’lı mutasavvıf, filozof ve yazar. İlk Osmanlı medreselerinin kurucusu, başmüderrisidir. Muhyiddin Arabi’nin Vahdet-i Vücud denilen sufi öğretisinin Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk temsilcilerinden ve yorumcularından birisidir.

2- İlk Osmanlı veziri: Alaaddin Paşa

Alaaddin Paşa ya da Alaeddin Bey, ikinci Osmanlı padişahı olan Orhan Gazi döneminde, takriben 1320-1331 arasında vezirlik yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.

3-  Osmanlılara katılan ilk beylik Karesioğulları Olmuştur.

Karesi Beyliği, komşusu olan Osmanoğulları Beyliği’nin genişlemesiyle bu beyliğe katılmıştır. Böylece Osmanlı hakimiyetine katılan ilk beylik olmuştur. İlerleyen dönemlerde Osmanlı Devleti içinde bu bölgede Karesi Sancağı kurulmuştur. Karesi beylerinin ve ileri gelen şahıslarının, Osmanoğullarının egemenliği altına girmelerini takiben, Osmanlı Devleti’nin Rumeli topraklarında yayılmasında büyük katkıları olmuştur. Balıkesir ili Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarına kadar idari taksimatta Karesi ismini taşımıştır.

 

4- Osmanlılarda sultan unvanını kullanan ilk padişah I. Murad’tır.

Tuğrası Sultan Murad bin Orhan olarak istiflenmiştir. Bazı kitabelerde Melikû’l-Âdil İl Gazi es-Sultan Giyâsû’d-Dünya ve’d-Din şanı ile anılmıştır. Adına kesilmiş olan gümüş ve bakır sikkelerde ve bazı diğer kitabelerde Murad bin Orhan el-Melik, el-Adil, es Sultanü’l Gaalib ad ve unvanları kullanılmıştır. Bazı kaynaklara göre, bu Osmanlıların İlhanlılara olan bağımlılığının sona erdiğini göstermektedir. Böylece Sultan unvanı ilk kez I. Murad zamanında kullanılmıştır.

 

5- Osmanlı Devleti’nin ilk yenilgisi 1388 yılındaki Ploşnik Savaşı’dır. 

Ploşnik Muharebesi. 1386’da yakınında Ploşnik’te Şahin Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu ile Prens Lazar Hrebeljanović komutasındaki Sırp-Boşnak ordusu arasında yapılmış ve ilk ciddi Osmanlı yenilgisini beraberinde getiren muharebedir.

 

6-  İstanbul’u kuşatan ilk Osmanlı padişahı Yıldırım Beyazid dir.

1391’de İstanbul, karadan ve denizden kuşatıldı. Bizans’a gözdağı vermek için yapılan ve yedi ay süren kuşatma sonunda Bizanslılar’dan bazı imtiyazlar elde edildi. 1395’te Yıldırım Bayezıd, uzun süre abluka altında tuttuğu İstanbul’u ikinci kez kuşattı. Kış mevsiminin yaklaşması üzerine kuşatmaya son verildi. 1396’da Yıldırım Bayezıd, İstanbul’u üçüncü kez kuşattı, ancak sonuç alamadı. 1400’de Bizans İmparator’unun Avrupa ülkelerini yeni bir haçlı seferi için örgütlemeye çalışması üzerine Yıldırım Bayezıd, İstanbul’u dördüncü kez kuşattı. Timur’un Anadolu’ya girmesi üzerine kuşatma kaldırıldı.

 

7-  İstanbul’da yapılan ilk hisar 1. Beyazid’in yaptırdığı Anadolu hisarıdır.(Güzelcehisar)

Anadolu hisarı, 7.000 metrekarelik bir alan üzerine, Boğazın en dar noktası olan 660 metre mesafedeki bölgesine 1395 yılında, Yıldırım Beyazıt tarafından inşa edilmiştir. Cenevizliler, Bizans’la birlik olup Karadeniz’de (Kefe, Sinop ve Amasra’da) koloniler kurmuşlardı. Bu sebeple, Boğaz geçişi Cenevizliler için hayati önem taşımaktaydı. Aynı durum Osmanlılar için de söz konusuydu. Karşı sahilde, İstanbul’un Avrupa yakasında bulunan Rumeli Hisarı ise, 1451-1452 yılları arasında II. Mehmed tarafından, bu yabancı ülkelerin gemilerinin geçişlerini denetim altında tutabilmek amacıyla inşa ettirilmiştir.

 

8-  Osmanlılarda taht kavgası ilk kez Fetret döneminde (1402-1413) yaşanmıştır.

Fetret Devri, Bunalım Devri veya Fasıla-i Saltanat, Osmanlı hükümdarı Yıldırım Bayezid’in beş oğlundan dördü arasındaki taht kavgaları nedeniyle 1402’den 1413’e kadar süren kargaşa dönemidir.

 

9-  İki kez tahta çıkan ilk padişah 2. Murattır.

II. Murat’ın beş yıl süren ikinci saltanatında, 1444 buhranında isyan eden Balkanlar’daki yerel hanedanları boyun eğdirmekle uğraştı. Bunların arasında özellikle Arnavutluk’ta İskender Bey ile meşgul olmuştur.

 

10- İlk defa doğu klasikleri Türkçe’ye 2. Murat zamanında çevrilmiştir.

 

11-  İlk deniz savaşı Venediklerle Yapılmıştır.

Osmanlı Devleti’nin Ege denizinde güçlenmeye başlaması Venediklileri rahatsız etmekte idi. Akdeniz’de Venedikliler’e bağlı Andros Adası gemilerinin Osmanlı ticaret gemilerine saldırması üzerine Çalı Bey komutasındaki Osmanlı donanması karşı mücadeleye geçerek Venedik gemilerine zarar verildi.

 

12- İlk yazılı kanunlar Kanunname-i Ali Osman Fatih Sultam Mehmet döneminde yazılmıştır

 

13-İlk Osmanlı bütçesi Tarhuncu Ahmet Paşa tarafından hazırlanmıştır.

 

14- Devletin sorunları ile ilgili ilk kez rapor hazırlayan Koçi Beydir.

Koçi Bey Sultan IV. Murat ve kardeşi Sultan İbrahim’e sunduğu risâleleri ile tanınan 17. yüzyıl Osmanlı yazar, düşünür ve devlet adamı.

15- Genç Osman isyan sonucu öldürülen ilk padişahtır.

 

16- Osmanlı ilk kez 1699 Karlofça Antlaşması ile toprak kaybetmiştir.

Karlofça Antlaşması, 26 Ocak 1699 tarihinde Osmanlı ile başlarında Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu bulunan diğer Kutsal İttifak devletleri arasında imzalanmış olan bir barış antlaşmasıdır. Gerileme Dönemi’nin başlangıcı olarak sayılmaktadır.

 

17- İlk Osmanlı matbaası İbrahim Müteferrika tarafından kurulmuştur. Matbaada basılan ilk eser Vankulu adlı sözlüktür. 

 

18- İlk resmi gazete Takvim-i Vekayi adıyla II. Mahmut tarafından çıkarılmıştır.

 

20- Osmanlılarda ilk kağıt para kaime adıyla Abdülmecit tarafından bastırılmıştır.

 

21- İlk defa siyasi partiler I. Meşrutiyet döneminde kurulmuştur.İlk parti ittihat ve terakki partisidir.

 

22- İlk Anayasa Mithat Paşa bakanlığında bir komisyon tarafından hazırlanmış ve II.Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.

Kânûn-ı Esâsî, Fransızca Loi constitutionelle çevirisi olarak kullanılan Osmanlıca terkiptir. “Temel Kanun” ya da Anayasa anlamındadır. Osmanlı Devleti’nin ilk ve son anayasası 23 Aralık 1876’da ilan edilmiş,

Osmanlı İmparatorluğunda İlkler listesine burada yer alanlar dışında girebilecek pek çok gelişme vardır. Ancak yazının okunur olması ve makul bir uzunlukta olması için Osmanlı İmparatorluğunda İlkler listemiz buradaki gelişmelerle sınırlı tutulmuştur.

Bu Yazıyı Beğendiniz mi?
Beğen Sevdim Komik Şaşırtıcı Üzücü Kızgın